ทำความผิดเพราะความจำเป็น ไม่ต้องรับโทษ
          เมื่อตกอยู่ในสถานการณ์บังคับ ให้เราต้องทำสิ่งใดสิ่งหนึ่ง แต่ว่าสิ่งที่จะต้องทำนั้น ก็เป็นเรื่องที่ผิดกฎหมาย แต่ว่าสถานการณ์ก็บีบบังคับให้ต้องทำผิดอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ กรณีนี้ผู้ที่ทำความผิดเพราะความจำเป็นจะต้องถูกกฎหมายลงโทษหรือไม่ ?

          การทำความผิดด้วยความจำเป็น เพราะอยู่ในสถานการณ์ที่ถูกบังคับให้ต้องทำ หรือตกอยู่ภายใต้อำนาจของบุคคลใด ที่ไม่สามารถหลีกเลี่ยงหรือขัดขืนได้ หรือเป็นการทำความผิด เพื่อให้ตัวเองหรือคนอื่นๆ พ้นจากอันตรายที่ใกล้จะเกิดขึ้น โดยที่ไม่มีวิธีการหลีกเลี่ยงอย่างอื่นแล้ว และผู้ทำความผิดไม่ได้มีส่วนที่ก่อให้เกิดอันตรายนั้นด้วย หากได้ทำความผิดลงไป ภายใต้สถานการณ์เหล่านี้ และการกระทำนั้นพอสมควรแก่เหตุ ผู้ที่ทำความผิดไม่ต้องรับโทษ ซึ่งเป็นไปตามกฎหมายที่ว่า
“ผู้ใดกระทำความผิดด้วยความจำเป็น
          (1) เพราะอยู่ในที่บังคับ หรือภายใต้อำนาจซึ่งไม่สามารถหลีกเลี่ยงหรือขัดขืนได้ หรือ
          (2) เพราะเพื่อให้ตนเองหรือผู้อื่นพ้นจากภยันตรายที่ใกล้จะถึงและไม่สามารถหลีกเลี่ยงให้พ้นโดยวิธีอื่นใดได้ เมื่อภยันตรายนั้นตนมิได้ก่อให้เกิดขึ้นเพราะความผิดของตน
          ถ้าการกระทำนั้นไม่เป็นการเกินสมควรแก่เหตุแล้ว ผู้นั้นไม่ต้องรับโทษ”

ตัวอย่างคดีที่เกิดขึ้น

          “จำเลยขับเรือรับผู้โดยสารไปยังที่เกิดเหตุโดยไม่ทราบว่าผู้โดยสารเป็นคนร้ายจะไปฆ่าผู้ตาย หลังเกิดเหตุแล้วจำเลยจำต้องขับเรือไปส่งคนร้ายด้วยความจำเป็น  เพราะอยู่ภายใต้อำนาจของคนร้าย ซึ่งจำเลยไม่สามารถหลีกเลี่ยงหรือขัดขืนได้ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 67(1)  เมื่อส่งคนร้ายแล้วก็ไปแจ้งความแก่ผู้ใหญ่บ้านทันทีดังนี้ จำเลยไม่ต้องรับโทษ”

          “นาของ นายจอ กับพวกอยู่ทางเหนือของพนังกั้นน้ำ นาของจำเลยอยู่ทางใต้ของพนังและอยู่ในที่ลุ่ม เวลามีน้ำมากๆ นาของจำเลยจะถูกน้ำท่วมหมด หลังปี พ.ศ.2512 เป็นต้นมา น้ำท่วมนาของจำเลยเพราะมีผู้ถมดินปิดทางระบายน้ำ จำเลยร้องไปทางอำเภอๆ ก็ไม่ทำอะไร จนปี พ.ศ.2516 ที่เกิดเหตุ นายจอ กับพวกหล่อคอนกรีตทับพนังกั้นน้ำและปิดช่องระบายน้ำอีก ทำให้น้ำท่วมนาของจำเลยสูงถึง 1 เมตร จนจำเลยไม่อาจทำนาได้ เมื่อจำเลยได้ดำเนินการที่จะขจัดความเสียหายโดยการร้องเรียนต่ออำเภอหลายครั้งแล้วไม่ได้ผล จำเลยจึงทุบทำลายพนังคอนกรีตนั้น โดยทำเพียงให้ขาดเป็นช่อง 3 ช่อง เพื่อไม่ให้น้ำท่วมนาจำเลยเท่านั้น แม้จะเป็นความผิด ก็เป็นการกระทำด้วยความจำเป็น เพื่อให้ทรัพย์สินของตนเองพ้นจากภยันตรายที่ใกล้จะถึง และไม่สามารถหลีกเลี่ยงให้พ้นโดยวิธีอื่นได้ และไม่เกินสมควรแก่เหตุ จึงไม่ต้องรับโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 67”

*************************************************************
ประมวลกฎหมายอาญา
          มาตรา 67  ผู้ใดกระทำความผิดด้วยความจำเป็น

          (1) เพราะอยู่ในที่บังคับ หรือภายใต้อำนาจซึ่งไม่สามารถหลีกเลี่ยงหรือขัดขืนได้ หรือ
          (2) เพราะเพื่อให้ตนเองหรือผู้อื่นพ้นจากภยันตรายที่ใกล้จะถึงและไม่สามารถหลีกเลี่ยงให้พ้นโดยวิธีอื่นใดได้ เมื่อภยันตรายนั้นตนมิได้ก่อให้เกิดขึ้นเพราะความผิดของตน
ถ้าการกระทำนั้นไม่เป็นการเกินสมควรแก่เหตุแล้ว ผู้นั้นไม่ต้องรับโทษ
กลับหน้าแรก
กลับหน้าหลักบทความ