เหตุสุดวิสัย
          เหตุสุดวิสัย คือเหตุการณ์บางอย่างที่เกิดขึ้นมา ไม่ว่าจะขึ้นมาตามธรรมชาติ หรือเกิดขึ้นมาจากการกระทำของบุคคล ซึ่งเมื่อได้เกิดเหตุการณ์ขึ้นมาแล้ว ใคร ๆ ก็ไม่สามารถที่จะใช้ความระมัดระวังหรือป้องกันไม่ให้เกิดขึ้นมาได้ แม้จะรู้ล่วงหน้ามาก่อนก็ตาม และจากเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นก็สร้างความเสียหายขึ้น เหตุการณ์สุดวิสัยที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติ เช่น น้ำท่วม, พายุลมแรง, ฟ้าผ่า, แผ่นดินไหว เป็นต้น ส่วนเหตุการณ์สุดวิสัยที่เกิดขึ้นโดยบุคคลอื่น เช่น ไฟไหม้จากบ้านอื่นไหม้ลามบ้านของตัวเอง เป็นต้น

          เมื่อเกิดเหตุสุดวิสัยขึ้น ผู้ประสบเหตุอาจอาจจะอ้างเหตุสุดวิสัยเพื่อที่จะไม่ต้องทำหน้าที่บางอย่างที่กำหนดไว้สัญญา หรือตามกฎหมายได้ เช่น ไม่ต้องส่งมอบสินค้าตามกำหนดเวลาในสัญญา เนื่องจากน้ำท่วมถนน, ไม่ต้องส่งมอบสินค้าให้ผู้ซื้อ เนื่องจากไฟไหม้สินค้าที่จะส่งมอบ เป็นต้น 

          เหตุสุดวิสัยนั้น นอกจากผู้ประสบเหตุจะอ้างเพื่อไม่ต้องทำหน้าที่บางของตัวเองแล้ว ในบางเหตุการณ์ ก็อาจจะทำให้ผู้ประสบเหตุเสียสิทธิบางประการได้เช่นกัน เช่น พายุพัดบ้านพัง, น้ำท่วมบ้านเสียหาย, ฟ้าผ่าบ้านทำให้บ้านไหม้เสียหาย ซึ่งกรณีเหล่านี้ ผู้ประสบเหตุก็ไม่สามารถจะเรียกค่าเสียหายจากใครได้เช่นกัน

                                                **********

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 8
คำว่า “เหตุสุดวิสัย” หมายความว่า เหตุใด ๆ อันจะเกิดขึ้นก็ดี จะให้ผลพิบัติก็ดี เป็นเหตุที่ไม่อาจป้องกันได้ แม้ทั้งบุคคลผู้ต้องประสบหรือใกล้จะต้องประสบเหตุนั้น จะได้จัดการระมัดระวังตามสมควรอันพึงคาดหมายได้จากบุคคลในฐานะและภาวะเช่นนั้น
 
ตัวอย่างคดี
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7588/2538  
       เงินส่วนหนึ่งของเงินค่าจ้างถมดินที่จำเลยจะต้องจ่ายให้โจทก์แต่จำเลยหักไว้เป็นค่าปรับตามสัญญาจ้างเหมาการปรับถมพื้นที่ ซึ่งจำเลยอ้างว่าโจทก์ส่งมอบงานล่าช้า โจทก์ฟ้องเรียกเงินดังกล่าวจากจำเลย โดยอ้างว่ามีเหตุสุดวิสัยโจทก์ไม่อาจทำงานให้จำเลยตามกำหนดนัดได้ เงินดังกล่าวจึงไม่ใช่เงินที่จำเลยได้มาโดยปราศจากมูลอันจะอ้างกฎหมายได้ ไม่ใช่ลาภมิควรได้ ไม่อยู่ในบังคับอายุความหนึ่งปีตาม ป.พ.พ. มาตรา 419
        แม้ฝนจะตกทุกปีในฤดูฝน แต่สำหรับปลายปี 2526 ฝนตกหนักและน้ำท่วมสูงกว่าปีก่อน เป็นเหตุให้น้ำท่วมบริเวณที่ดินที่จะถม ดังนั้นแม้โจทก์จะหาแหล่งดินอื่นมาถมได้ แต่เมื่อบริเวณที่จะถมน้ำท่วมและเส้นทางขนส่งลำเลียงดินน้ำท่วม โจทก์ก็ไม่อาจทำการถมดินให้แล้วเสร็จตามสัญญาได้  กรณีดังกล่าวถือได้ว่าเป็นเหตุสุดวิสัย
กลับหน้าแรก
กลับหน้าบทความแพ่ง