แสดงเจตนา ไม่ตรงตามความในใจ
          การทำสัญญานั้น เรื่องของ เจตนา ของคู่สัญญาในการทำสัญญานั้น เป็นเรื่องสำคัญ หากคู่สัญญาได้มีเจตนาที่จะทำสัญญากันอย่างแท้จริงแล้ว กฎหมายก็จะเข้ามารับรองคุ้มครอง โดยการบังคับให้เป็นไปตามสัญญานั้น

          แต่ตามปกติ คนเราไม่อาจหยั่งรู้ความในใจ ของคู่สัญญาอีกฝ่ายหนึ่งได้ จะเห็นก็เพียงคำพูดหรือท่าทางที่แสดงออกมาเท่านั้น ดังนั้น เพื่อคุ้มครองคู่สัญญาที่สุจริต หรือบุคคลภายนอก ไม่ให้ต้องเสียหายจากการแสดงเจตนาที่หลอกลวง หรือเจตนาอำพรางของคู่สัญญานั้น กฎหมายจึงได้ยกเว้น หรือจำกัดเรื่องของเจตนาเอาไว้ โดยให้ถือเอาการแสดงออกของคู่สัญญาเป็นหลัก คือ

          การทำสัญญา โดยคู่สัญญาฝ่ายหนึ่ง ได้แสดงเจตนาออกมา ว่าจะทำสัญญาแบบนี้ แต่ในใจจริง ๆ แล้ว ผู้ทำสัญญาคิดเอาเองฝ่ายเดียวว่า ตัวเองจะไม่ขอผูกพัน หรือปฏิบัติตามสัญญาที่ได้ทำกันไว้ กรณีนี้ เมื่อได้ทำสัญญากันแล้ว กฎหมายก็ถือว่า สัญญาที่ได้ทำไว้นั้น สมบูรณ์ ผู้ทำสัญญาจะมาอ้างเรื่องเจตนาในใจ เพื่อให้สัญญาตกเป็นโมฆะแต่ฝ่ายเดียวไม่ได้

          แต่หากคู่สัญญาอีกฝ่าย ทราบถึงเจตนาของคู่สัญญา ว่าไม่ได้ต้องการผูกพันตามสัญญาที่ทำไว้ กรณีนี้ ผลของสัญญาที่ทำกันไว้ ก็จะตกเป็นโมฆะ

                                                   **********

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
          มาตรา 154  การแสดงเจตนาใดแม้ในใจจริงผู้แสดงจะมิได้เจตนาให้ตนต้องผูกพันตามที่ได้แสดงออกมาก็ตาม หาเป็นมูลเหตุให้การแสดงเจตนานั้นเป็นโมฆะไม่ เว้นแต่คู่กรณีอีกฝ่ายหนึ่งจะได้รู้ถึงเจตนาอันซ่อนอยู่ในใจของผู้แสดงนั้น

ตัวอย่างคดี
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5568/2537
          ที่ดินและบ้านพิพาทเดิมโจทก์เป็นผู้ซื้อจาก บ. และจำนองไว้กับธนาคาร  แม้ได้จดทะเบียนโอนขายให้แก่จำเลย  แต่โจทก์และครอบครัวยังคงอยู่อาศัยในที่พิพาท  และเป็นผู้ชำระหนี้จำนองเป็นรายเดือนตลอดมา  สาเหตุที่โจทก์ต้องทำนิติกรรมพิพาท  เพื่อป้องกันมิให้เจ้าหนี้ยึดทรัพย์ไปชำระหนี้  อีกทั้งสัญญาซื้อขายที่ดินและบ้านพิพาทมีข้อตกลงเป็นเงื่อนไขพิเศษให้โจทก์มีสิทธิซื้อคืนได้ตลอดเวลาแสดงให้เห็นว่าจำเลยมิได้มีความประสงค์ที่จะได้กรรมสิทธิ์ในตัวทรัพย์ที่ซื้อโดยแท้จริง  นิติกรรมซื้อขายที่ดินและบ้านพิพาทจึงเป็นการแสดงเจตนาลวงด้วยสมรู้กันระหว่างโจทก์กับจำเลยโดยมิได้ซื้อขายกันจริง  จึงไม่มีผลบังคับได้ตามกฎหมาย  นิติกรรมจึงตกเป็นโมฆะ
กลับหน้าแรก
กลับหน้าหลัก บทความ